Uy elektr tarmog‘i uchun qanday kabel tanlash kerak: 1,5, 2,5 yoki 4 mm²?

Uyda yangi elektr tarmog‘ini o‘rnatish yoki eskisini yangilashda kabelni to‘g‘ri tanlash xavfsizlik va elektr jihozlarining barqaror ishlashi uchun muhim. Kabelning kesimi, materiali, izolyatsiyasi va o‘rnatish sharoiti noto‘g‘ri tanlansa, sim qizishi, kuchlanish pasayishi va yong‘in xavfi yuzaga kelishi mumkin.

Ushbu maqolada 1,5 mm², 2,5 mm² va 4 mm² kabellar orasidagi farqlar, ularning qo‘llanishi va kerakli miqdorni hisoblash tartibini tushuntiramiz.

Kabel kesimi nimani anglatadi?

Kabel kesimi — tok o‘tkazuvchi metall tomirning ko‘ndalang kesim yuzasi bo‘lib, mm² da o‘lchanadi. Kabel tanlashda uning kesimi bilan birga mis yoki alyuminiydan tayyorlangani, izolyatsiyasi, tomirlar soni va yotqizish usuli ham hisobga olinadi.

Bir xil kesimdagi kabel turli sharoitlarda turlicha tok ko‘tarishi mumkin. Masalan, ochiq yotqizilgan kabel bilan devor ichida issiqlik izolyatsiyasi orasidan o‘tgan kabelning sovish sharoiti bir xil emas.

1,5 mm², 2,5 mm² va 4 mm² kabellar qayerda ishlatiladi?

Turar joylarning elektr loyihalarida mis tomirli kabellar uchun quyidagi kesimlar tez-tez uchraydi:

• 1,5 mm² — odatda yoritish liniyalarida.

• 2,5 mm² — ko‘pincha umumiy maqsadli rozetka liniyalarida.

• 4 mm² — ayrim yuqoriroq yuklamali alohida liniyalarda, loyiha hisobiga qarab.

• 6 mm² va undan katta — yuqori tokli liniyalarda yoki taqsimlash tarmog‘ida, hisob-kitob asosida.

Bu qiymatlar universal standart yoki tayyor montaj ko‘rsatmasi emas. Kerakli kesim yuklama, kabel uzunligi, o‘rnatish sharoiti va himoya avtomatining parametrlariga qarab tanlanadi.

Elektr kabeli kesimini qanday hisoblash kerak?

Bir fazali tarmoqda faol quvvat va tok o‘rtasidagi bog‘lanishni soddalashtirib quyidagicha ifodalash mumkin:

I = P / (U × cos φ)

Bu yerda:

• I — tok kuchi, amper (A);

• P — faol quvvat, vatt (W);

• U — kuchlanish, volt (V);

• cos φ — quvvat koeffitsiyenti.

Masalan, 230 V kuchlanishda 2 000 W quvvatli, quvvat koeffitsiyenti 1 ga yaqin bo‘lgan elektr jihozining toki taxminan 8,7 A bo‘ladi.

Ammo hisoblangan tokning o‘zi kabel kesimini tanlash uchun yetarli emas. Mutaxassis kabelning ruxsat etilgan tok yuklamasini, kuchlanish pasayishini, qisqa tutashuv sharoitini va himoya qurilmasini birgalikda tekshiradi.

Mis yoki alyuminiy kabel?

Mis kabel elektr o‘tkazuvchanligi va ulanish xususiyatlari sababli ko‘plab ichki elektr tarmoqlarida qo‘llanadi. Alyuminiy kabel esa ayrim taqsimlash va quvvat liniyalarida ishlatiladi.

Mis va alyuminiy tomirlarni mos bo‘lmagan oddiy ulash usuli bilan birlashtirish xavfli bo‘lishi mumkin. Bunday ulanishlarda materiallarga mos maxsus klemmalar va ishlab chiqaruvchi ko‘rsatmalariga rioya qilish talab etiladi.

Uch tomirli kabel nima uchun kerak?

Himoya yerga ulash tizimi ko‘zda tutilgan bir fazali liniyada ko‘pincha uchta o‘tkazgich ishlatiladi:

• L — faza;

• N — nol (neytral);

• PE — himoya yerga ulash o‘tkazgichi.

Masalan, 3×2,5 mm² belgisida odatda uchta 2,5 mm² kesimli tomir nazarda tutiladi. Biroq kabelning aniq tuzilishi va qo‘llanishi mahsulot pasporti asosida tekshiriladi.

PE o‘tkazgichini neytral bilan o‘zboshimchalik bilan birlashtirish mumkin emas.

Uy uchun qancha metr kabel kerak?

Kabel miqdorini hisoblash uchun avval elektr sxemasini tuzing:

1. Elektr taqsimlash shitining joyini belgilang.

2. Rozetkalar, chiroqlar va alohida elektr jihozlari liniyalarini ajrating.

3. Har bir kabel yo‘nalishining haqiqiy uzunligini o‘lchang.

4. Burilishlar, ulanish va montaj uchun kerakli uzunlikni qo‘shing.

5. Har bir kesimdagi kabellar miqdorini alohida hisoblang.

Masalan, loyihadagi kabel yo‘nalishlarining umumiy uzunligi 120 metr bo‘lsa, montaj va ulanish uchun shartli 10% zaxira qo‘shilganda taxminan 132 metr bo‘ladi. Bu faqat xarid miqdorini rejalashtirish misoli; amalda zaxira loyiha bo‘yicha aniqlanadi.

Kabel tanlashda eng ko‘p uchraydigan xatolar

• Kabel kesimini faqat jihoz quvvatiga qarab tanlash.

• Kabelning haqiqiy materiali va kesimini tekshirmaslik.

• Kabel qizishini hisobga olmay, katta nominaldagi avtomat qo‘yish.

• Bir liniyaga haddan tashqari ko‘p yuklama ulash.

• Kuchlanish pasayishini va kabel uzunligini hisoblamaslik.

• Ichki, tashqi va nam joylar uchun bir xil kabelni sharoitni tekshirmay ishlatish.

Elektr kabellarini Buildex.uz orqali tanlash

Buildex.uz katalogida turli maqsadlar uchun elektr kabellari va montaj simlarini ko‘rishingiz mumkin. Mahsulot tanlashdan oldin tomir materiali, kesimi, izolyatsiya turi, nominal kuchlanishi va ishlab chiqaruvchi tavsiyalarini tekshiring.

Elektr kabellari va simlar katalogi:

https://buildex.uz/catalog/elektrooborudovanie/kabel-provod

Elektr jihozlari bo‘limi:

https://buildex.uz/catalog/elektrooborudovanie

Ko‘p beriladigan savollar

Rozetka uchun 2,5 mm² kabel yetarlimi?

Ko‘plab turar joy loyihalarida mis tomirli 2,5 mm² kabel rozetka liniyalarida uchraydi. Ammo uning yetarliligi yuklama, montaj usuli va himoya avtomati bilan birgalikda tekshiriladi.

Yoritish uchun 1,5 mm² kabel ishlatsa bo‘ladimi?

Bu kesim yoritish liniyalarida keng uchraydi. Yakuniy tanlov liniyaning hisobiy yuklamasi va montaj sharoitiga bog‘liq.

4 mm² kabel har doim 2,5 mm² kabeldan yaxshimi?

Kattaroq kesim avtomatik ravishda eng maqbul yechim degani emas. Narx, ulash klemmasi mosligi va loyiha talablari ham muhim.

Kabel va avtomatni birga tanlash kerakmi?

Ha. Himoya avtomati kabelni ortiqcha yuklama va qisqa tutashuv oqibatlaridan himoyalash tizimining bir qismidir.

Xulosa

Uy elektr tarmog‘ida kabel tanlashda faqat 1,5, 2,5 yoki 4 mm² kesimga qarash yetarli emas. Xavfsiz yechim uchun elektr yuklamasi, kabel uzunligi, yotqizish sharoiti va himoya apparatlari birgalikda hisoblanadi.

Muhim: Elektr tarmog‘ini loyihalash, ulash va himoya apparatlarini tanlash ishlarini malakali elektr mutaxassisiga topshiring.